De Duurzame Boerderij advies & educatie

Aanbod NDE

Er zijn inmiddels vier thema’s: Kleine beestjes, Energie, Voedsel en Water. Klik hieronder op de gewenste tab.

  • Het aanbod Kleine beestjes vind je hieronder.

    Pissebedbak (groep 1 t/m 4) lesset

    Belicht het thema herfst eens op een andere manier met een pissebedbak in de klas. De blaadjes vallen van de bomen, maar waar blijven ze eigenlijk? Hoe komt het dat de bladerenberg niet groeit en groeit? Ze worden opgegeten. Door schimmels en door beestjes. Laat de kinderen zelf ontdekken hoe een pissebed leeft en wat hij eet.

    Een lesset bestaat uit een pissebedbak, twee loeppotjes, drie teiltjes voor verschillende strooisellagen en een lessuggestie.

    Programma Kriebelbeestjes! Heemtuin Muntendam (groep 3/4)  (1,5 uur)

    Zijn kriebelbeestjes eng en vies? Welnee, ze zijn juist heel nuttig!
    Kinderen kruipen in de kleine-beestjes-tuin in de huid van een aantal beestjes. Zo ervaren ze dat deze gewone beestjes eigenlijk heel bijzonder zijn. Ze moeten kijken met hun handen, voelen met hun neus en luisteren naar de voetstappen van een worm. Door de opdrachten wordt duidelijk dat alle organismen hun eigen rol hebben in het ecosysteem.
    Let op! De kinderen werken in groepjes. Per vijf kinderen is een begeleider gewenst.

     Gastles met excursie bij school Waterdiertjes (groep 5 t/m 8)  (2,5 uur)

    Komen in onze slootjes ook bloedzuigers voor, en schorpioenen? Jazeker! En wist je dat er in het water ook pissebedden wonen?
    Tijdens de les leren de kinderen alles over de fantastische wereld onder water. Aan de hand van een powerpoint presentatie en veel aanschouwelijk materiaal mogen de kinderen hun eigen waterdiertjes-zoekkaart maken.
    Na de les gaat de excursieleider met de groep naar een nabijgelegen sloot, vijver of plas. Gewapend met schepnetjes, bakken en zoekkaarten kunnen kinderen zelf ontdekken wat er in het water leeft. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de waterkwaliteit.

    Gastles en handen uit de mouwen met Landschapsbeheer Groningen (1 dagdeel) onder- of bovenbouw

    Het onderhouden van landschapselementen is van groot belang, zeker voor het behoud van de habitat voor kleine beestjes. Maar welke beestjes leven er zoal in de verschillende landschapselementen en wat doen ze daar? Wat zijn houtwallen precies en waarvoor dienen ze? Hoe knot je een knotboom en wat kun je daarna allemaal met het ‘afval’ doen? En hoe overwinteren de diertjes eigenlijk? Allemaal onderwerpen waarover mooie verhalen te vertellen zijn, met als doel de school én de kinderen met hun ouders enthousiast te maken over ons landschap in Groningen en het behoud ervan.

    Na de gastles op school gaan de kinderen zelf op ontdekkingstocht en helpen ze onze voorman met het snoeien van een houtwal, het knotten van knotbomen, het verwijderen van begroeiing rondom een poel of het slepen van takken. Tijdens deze werkzaamheden komen ze veel kleine beestjes tegen en zie je hoe ze leven en zich klaarmaken voor de winter. De voorman vertelt natuurlijk van alles over wat  de kinderen tegenkomen.

    Landschapsbeheer Groningen hoopt dat de lessen zo inspirerend zijn dat basisscholen een landschapselement willen adopteren. Zij onderhouden dan ‘hun’ element en kunnen er de natuureducatie aan koppelen.

    Tijdsduur: 1 dagdeel
    Eén groep per school. Soms is hulp van ouders gewenst.
    Meer informatie: Elmar Schraa, projectleider bij Landschapsbeheer Groningen; e.schraa@landschapsbeheergroningen.nl of 050-5345199.

    Op bezoek bij de imker Hortus Haren (groep 5 t/m 8) ongeveer twee uur
    Help de bijen.
    Het gaat niet zo goed met bijen. Weet jij waarom bijen belangrijk zijn en hoe we ze kunnen helpen?
    Op de Hortus is een speciale stal voor de bijen, er is plek voor bijna een miljoen bijen! Dat is een goede plek om te kijken hoe bijen leven. Ook in de bloemenvelden kun je de bijen observeren bij hun werk: het verzamelen van nectar en bestuiven van de bloemen. Wist je dat er in je eigen tuin en op het schoolplein ook bijen leven? Ze vinden het moeilijk om een veilig huisje te vinden. Maak een hotelletje en kijk of ze ook bij jou willen logeren!
    Praktische punten:
    Voor de les wordt de groep in drieën gesplitst. Afwisselend doorlopen de kinderen de onderdelen bijenstal, bloemenwei en hotel maken. Zorg dus voor drie begeleiders van de groepen.
    Tijdsduur: twee uur.
    Vanaf voorjaar 2017
    Vlinderpakket van de vlinderstichting

    http://www.vlinderstichting.nl/koolwitjes-in-de-klas

    Kweek zelf koolwitjes in de klas en beleef de cyclus van eitje-rups-vlinder. Levend materiaal hiervoor is te bestellen bij de vlinderstichting. Lessuggesties en -materialen voor alle groepen zijn te downloaden via de site.

    Digibordles ‘Help de bij’ van Greenpeace

    http://www.greenpeace.nl/lesmateriaal/?lm=7&dl=GPNL020NDSM32-all&ta=bijen

    Bijen zijn bijzondere beestjes. De appels, peren, boontjes en tomaten liggen in de winkel dankzij deze harde werkers. Helaas gaat het niet goed met de bijen. De leerlingen ontdekken hoe dit komt, en hoe zij zelf bijen een handje kunnen helpen.

  • Het aanbod Energie vind je hieronder.

    Het schaap (groep 1 t/m 4)

    Activiteiten op de Mikkelhorst rondom dieren en energie. Het programma is toegespitst op het schaap.

    Na een gezamenlijke inleiding (15 minuten) doen de kinderen in groepjes een opdrachten-circuit (45 minuten). De groepjes dienen hievoor van tevoren ingedeeld te zijn, 5 á 6 kinderen per groepje. Zorg zelf voor voldoende begeleiders (één per groepje).
    Na afloop staat ranja klaar en is er voor de leraar ruimte om af te sluiten of de kinderen nog wat te laten spelen.

    Inhoud van het opdrachtencircuit:
    Hoe houdt een schaap zich warm? En jij? Ervaar hoe goed schapenwol isoleert.
    Bekijk hoe een schaap aan energie komt: net als jij door te eten!
    Ontdek de kringloop van grondstoffen en energie in de natuur.

    Energy Challenges

    Energy Challenges is een spel waar techniek en gedrag samen komen en kinderen het verschil maken. Kinderen gaan met elkaar de uitdaging aan om op eigen wijze campagne te voeren voor energiebesparing en duurzaamheid op school en omgeving.

    Spelenderwijs maken de leerlingen kennis met de wereld van energie, techniek en duurzaamheid en ontdekken ze hun talent. In teamverband werken, bewustwording creëren en kennis vergroten. Allemaal leerdoelen die bij Energy Challenges samenkomen in een geweldig project. Alleen op gedrag is een besparing van 15% op gas en elektra binnen handbereik. Dit kan per jaar zomaar een paar duizend euro schelen.
    http://www.energychallenges.nl/

    De energiekoffer (groep 7/8, met begeleiding ook groep 5/6)

    Kinderen kunnen zelf aan de slag met materialen en werkbladen. Er zitten veel meters in de koffer zoals een luxmeter, een warmtebeeldcamera en een infrarood-thermometer. Daardoor zijn de mogelijkheden tot experimenteren eindeloos!  Ook zijn er plankjes met kabels in en rond het huis (en welke stekkers horen waar bij), plankjes met verschillende lampen en een plankje met verschillende materialen: welke van deze materialen geleid stroom? Verder twee doosjes, één geïsoleerd en één ongeïsoleerd. Thermometer erin, doosjes dicht, en dan na een tijd terugkijken. Er zijn 14 proeven, de meeste van 10 minuten. Zo kun je een circuit uitzetten in de klas.

    De Technobiel

    Mobiele experimenteerruimte (vrachtwagen) waarin leerlingen op allerlei manieren van techniek kunnen proeven.
    De Technobiel telt twee verdiepingen waar van alles onderzocht kan worden en is bedoeld voor leerlingen uit de bovenbouw van het basisonderwijs en voor de eerste klas van het voortgezet onderwijs.
    Op de eerste verdieping kunnen kinderen onder andere ontdekken hoe een transportband werkt en hoe ze vliegtuigjes kunnen laten vliegen door er met licht op de schijnen. Maar ook zijn er de laatste technieken te vinden, zoals Augmented Reality (AR). Met AR-technologie kun je iemand anders op afstand mee laten kijken en werken. Hoe dat werkt? Ervaar het als je de vijf storingen in de Cv-ketel moet oplossen! De aap BITO, die graag lang onder de warme douche staat, hoopt op jouw kennis en inzicht.
    Een verdieping hoger komen de kinderen in een echte experimenteerzone terecht waar ze verschillende technische proefjes kunnen doen. Voor de leerlingen die meer exact georiënteerd zijn, staan allerlei natuurkundige experimenten tot beschikking.
    https://www.otib.nl/voorlichting/basisonderwijs/technobiel/

     

    Handige links

     Bezoek aan de magneet met groep 7/8 € 3,- per leerling

    De Pedagogische Academie in Groningen beschikt over een uitgebreide ruimte en heeft speciaal voor scholen ‘De Magneet’ ingericht, een science centrum voor kinderen, met uitdagende ‘doe-stations’ waar zij actief en spelenderwijs kennismaken met de wonderen van de wetenschap. De doe-stations vormen het hart van de Magneet. Deze doe-stations zijn ontworpen rond een thema. Dit jaar is het thema ‘Energie’.
    http://www.pabowerkveld.nl/index.php?pageId=196

    Tentoonstelling duurzaam denken (groep 7/8)

    De tentoonstelling kan op school in een centrale ruimte staan en in de lesuren worden bezocht. Het thema is overzichtelijk verwerkt in verschillende onderdelen, zoals energie, voeding, vervoer, leefbare stad en fairtrade. Bij elk paneel ligt een opdrachtkaart. De verwerkingsopdrachten spreken leerlingen aan op hun verschillende niveaus en manieren van leren. Ze kunnen bijvoorbeeld hun eigen mondiale voetafdruk bepalen, vervoersmiddelen op volgorde van CO2 gebruik leggen en dilemmakaartjes beantwoorden. Een eigen mening formuleren en reflectie op eigen gedrag zijn belangrijke aspecten bij de verwerking.
    http://ndegroningen.nl/tentoonstellingen-voortgezet-onderwijs/

    Project Van Zon Krijg Je Energie (Enexis) (groep 1 t/m 8)

    Kinderen maken op een interactieve en speelse manier kennis met de energie van nu en de toekomst. Door middel van een gratis educatief pakket, met diverse opdrachten over zonne-energie, kunnen kinderen kennismaken met deze duurzame vorm van energie. De opdrachten zijn gekoppeld aan de website vanzonkrijgjeenergie.nl, waarmee docenten de kinderen via het digibord op interactieve wijze kunnen lesgeven. Bovendien geeft de website de actuele – met zonnepanelen – opgewekte energie en het verbruik van de school weer.
    Naast het gratis educatief pakket biedt Enexis ook een gratis slimme meter en informatiepaneel aan voor scholen binnen hun verzorgingsgebied. De slimme meter zorgt ervoor dat het real-time verbruik en de opwek van energie te zien is op het informatiepaneel en het digibord. Het informatiepaneel komt op een centrale plek in de school te hangen. Zo zijn kinderen altijd in de mogelijkheid af te lezen wat de opbrengst van de zonnepanelen van de school is.
    https://www.enexis.nl/algemeen/vanzonkrijgjeenergie

    Educatieve site ‘energie’ voor de bovenbouw (van Nuon)

    Voor leerlingen om informatie op te zoeken, en een quiz te doen maar ook docentenhandleidingen en lessuggesties
    http://www.energiegenie.nl

    Informatieve site ‘werken in de enerige’ gericht op middelbaar onderwijs (van Enexis)

    http://www.watt.nl/

    Lesmaterialen/suggesties WetenschapsKnooppunt Noord Nederland

    Gericht op wetenschap en techniek, niet alleen energie.
    http://www.wknn.nl/index.php/lesmaterialen?limitstart=0

    Simulatiespel energie(r)evolutie groep 7/8

    Een offline simulatiespel waarbij de klas speelt in 4 teams. De docent is spelleider. Laat de leerlingen naar het klimaatprobleem kijken door de ogen van de overheid, consument, energiemaatschappij of milieuorganisatie. Welke keuzes maken de leerlingen om hun doel te bereiken? En houden ze hun budget goed in de gaten?
    http://www.greenpeace.nl/lesmateriaal/?lm=2&dl=GPNL020NDSM32-all&ta=klimaat_en_energie&ld=po

    Werkbladen ‘energie’ voor de bovenbouw

    Naast concrete werkbladen ook opdrachten voor onderzoek, verslaglegging en metingen.
    http://www.onderwijsmaakjesamen.nl/werkwinkel/7_8/werkblad_energie.pdf

     

  • Het aanbod Voedsel vind je hieronder.

    De natuurkeuken (groep 5/8) Mikkelhorst

    De natuur is lekkerrr! En zeker op de Mikkelhorst! Want hier maken we eten met behulp van koffieprut, groeien de groenten op mest van onze paarden en smikkelen we van honing uit onze eigen bijenkolonies. Tijdens een vrolijke puzzeltocht gaan de kinderen op zoek naar deze wonderlijke processen. Kom je ook  onze eetbare natuur ontdekken?

    Tijdsduur: anderhalf uur
    Minstens één extra begeleider gewenst

    Paddenstoelenpakket in de klas (groep 1 t/m 8) inclusief lessuggesties en werkbladen (groep 5/6 en 7/8)

    In de herfst spreken paddenstoelen erg tot de verbeelding van kinderen. Het is leuk om met de klas buiten op zoek te gaan naar paddenstoelen, maar je kunt paddenstoelen ook in de klas laten groeien. Bij dit paddenstoelenpakket zit een kweekset voor in de klas, maar ook compacte achtergrondinformatie over paddenstoelen, suggesties voor een paddenstoelentocht buiten, het maken van een sporendoos en nog veel meer. Voor groep 5/6 en 7/8 zijn aparte werkbladen toegevoegd om de groei van de paddenstoelen in de klas bij te houden.

    Let op: na het natmaken van het pakket duurt het zo’n twee weken voordat de paddenstoelen verschijnen. Hou hier rekening mee i.v.m. bijvoorbeeld de herfstvakantie.

    Boerderijbezoek: De Boer Op Noord (groep 1 t/m 8)

    Met hoofd, hart en handen! Dat is het motto van Stichting De Boer op Noord. Een educatieve kennismaking met een melkveebedrijf.  Groep 1 t/m 4 en groep 5 t/m 8 kunnen een interactief programma volgen. Het boerderijbezoek bestaat uit een introductie, rondleiding, roulerende opdrachten en een afsluiting.
    Ter voorbereiding op de boerderijeducatieles ontvangt de school digitaal lesmateriaal waarmee het bezoek aan de boerderij in de klas voorbereid kan worden.

    Dichtbij Haren zijn twee boerderijen die bezocht kunnen worden:

    Biologisch Melkveebedrijf Steenbergen
    Zuidveld 16, 9755 TM, Onnen
     

    “Ongeveer 5 km ten zuiden van Haren vind je ons biologisch melkveebedrijf. Bij guur weer wordt de stal afgeschermd door een transparant rolgordijn, bij mooi weer zie je vanaf de weg onze koeien in de stal lopen. De stal bestaat uit één groot strobed, waarop de koeien heerlijk kunnen liggen. Dit wordt een potstal genoemd.
    Van april tot november grazen onze koeien dag en nacht buiten en komen ze alleen naar de stal om te worden gemolken. In het grasland vinden veel weidevogels een broed- en voerplaats, wij houden met onze bedrijfsvoering hier ook rekening mee. Ons bedrijf is één van de weidevogelboerderijen van de Vogelbescherming.”

    Biologisch zoogkoeienbedrijf ’t Hoogeveld
    Westerhorn 43, 9761 VN, Eelde

    De boerderij wordt met veel passie gerund door Sytze en Alma van der Goot. In de kijkstal staan de koeien in een dik bed van stro, dit heet een potstal. In deze kijkstal kun je de koeien met hun kalf van heel dicht bij bekijken en aanraken als je durft! ’t Hoogeveld beheert een groot deel van het natuurgebied de Onlanden en werkt nauw samen met Natuurmonumenten.

    Tijdsduur: Groep 1 t/m 4 anderhalf uur en groep 5 t/m 8 van twee uur.
    Aanvang om 9.30. In overleg kan eventueel afgeweken worden van de starttijd.
    Smaaklessen (groep 1 t/m 8)

    Smaaklessen is een uniek lesprogramma over eten en smaak voor groep 1 t/m 8 van de basisschool. Het beleven van voedsel staat centraal. Door Smaaklessen krijgen kinderen flink wat kennis over eten én ervaring met gezond en duurzaam kiezen. Op www.smaaklessen.nl  is al het lesmateriaal te vinden.
    Het lesmateriaal van Smaaklessen bestaat uit:
    – Smaaklessen: 5 lessen voor elke groep, aangevuld met een digibordmodule en online Inspiratieboek.
    – Smaakmissies: verdiepende interactieve lesmodules over basisproductgroepen als fruit, groente, zuivel en vlees.

    Aanvullend kan de leskist Smaaklessen geleend worden. De Smaakleskist bevat:

    • De lesmap Smaaklessen
    • Gebruiksmaterialen om de koken (zeef, beslagkom, etc.)
    • Bordjes en bekers voor de hele klas
    • Kleurstoffen etc. voor proefjes
    Vignet Voeding van de Gezonde School aanpak
    https://www.gezondeschool.nl/primair-onderwijs/gezondheidsthemas-en-criteria-vignet/voeding

    Wil jullie school structureel aandacht besteden aan gezonde voeding? Om de effectiviteit van de activiteiten op het thema Voeding te vergroten is het belangrijk om voor dit thema te werken via de volgende pijlers:

    1. Educatie over voeding
    2. Een gezonde omgeving creëren (bijvoorbeeld gezond traktatiebeleid)
    3. Signaleren (bijvoorbeeld van overgewicht)
    4. Beleid

    Als de school op alle peilers aandacht besteed aan het thema voeding kan het vignet aangevraagd worden. De school mag zich daarmee Gezonde School noemen.
    Ieder voorjaar (april) kan ondersteuning aangevraagd worden. Scholen die met het vignet aan de slag willen kunnen €3000,- en ondersteuning van de GGD krijgen. Voor dit bedrag kan bijvoorbeeld een coördinator vrij geroosterd worden, of een watertap aangeschaft.

  • Het aanbod Water vind je hieronder.

    Wateronderzoek (groep 3/6) Mikkelhorst
    We bepalen de kwaliteit van het slootwater bij de Mikkelhorst. Gewapend met schepnet, waterkaarten, bakken en een loep trekken we erop uit om het waterleven te bestuderen. Aan de hoeveelheid waterdiertjes én de soort kun je zien of water schoon is of juist niet. Eigenlijk zijn we dan als veldbiologen bezig met macrofauna onderzoek. Bij groep 3/4 wordt meer nadruk gelegd op hoe de waterbeestjes eruitzien. Sommigen hebben flippers of een stekel. Kun jij verzinnen waarom?
    Tijdsduur: anderhalf uur.
    Minstens één extra begeleider gewenst.
    Ons water in jouw klas (project voor de hele school)

    Dit project gaat het over drinkwater, afvalwater en afvalwaterzuivering. De leerlingen werken aan oplossingen om het grondwater en dus drinkwater te beschermen. Ze krijgen tips om verontreiniging te voorkomen. Zoals: gebruik liever geen bestrijdingsmiddelen en was je auto in de wasstraat. Iedereen die water gebruikt, heeft dagelijks te maken met de waterketen. Schoon water is niet vanzelfsprekend en van groot belang voor de toekomst.
    “Met ‘Ons water in jouw klas’’ maken we de kinderen bewuster van water. Door te laten zien wat er nodig is voor de toekomst, want we zijn nooit klaar met ons water. En door tips te geven wat ze zelf kunnen doen. Want hoe beter we voor ons water zorgen, hoe meer we ervan kunnen genieten.”

    In het najaar vindt een voorlichtingsmiddag plaats over dit project. We vragen leerkrachten van de onder-, midden- en bovenbouw hierbij aanwezig te zijn. Materialen worden dan uitgereikt zodat het project op de scholen kan lopen.